Stekkerbatterij of thuisbatterij: welke kies je?

Een stekkerbatterij steek je zelf in een geaard stopcontact, zonder installateur. Een vaste thuisbatterij wordt door een installateur op de elektrische installatie in huis aangesloten, vaak op een eigen groep in de meterkast. Beide slaan zonnestroom op die je niet direct gebruikt. Het verschil zit dus vooral in de aansluiting, en daaruit volgen capaciteit, veiligheid en mogelijkheden.

Bij een stekkerbatterij loopt alles via één stopcontact. Hij laadt op via dat stopcontact en levert er ook weer stroom aan terug, via dezelfde groep in de meterkast. Op die groep kan stroom dus van twee kanten komen, uit het net en uit de batterij. Daardoor kan er meer stroom door de bedrading gaan zonder dat de zekering uitschakelt, zegt Milieu Centraal. Zitten er ook nog zware apparaten als een wasmachine of droger op, dan kan de bedrading te heet worden. Daarom sluiten vakmensen thuisbatterijen aan op een aparte groep in de meterkast, volgens de norm NEN 1010, en niet op een stopcontact.

Voor een vaste batterij kiest de installateur de groep, de plek en de omvormer. De brandweer noemt een aparte groep die alleen door de batterij wordt gebruikt de veiligste manier van aansluiten. Dat advies geldt ook voor een stekkerbatterij: bij voorkeur een eigen groep, en anders in elk geval een groep zonder zware apparaten, rechtstreeks in een geaard stopcontact, zonder verlengsnoer of stekkerblok. Een extra groep laat je door een installateur regelen. Meer over die regels lees je in ons artikel over de veiligheid van een stekkerbatterij.

Niet automatisch. Volgens Milieu Centraal kun je een thuisbatterij alleen bij een stroomstoring gebruiken als hij een speciale noodstroomfunctie heeft, en soms is een aanpassing in de meterkast nodig. Dat geldt voor vaste en voor stekkermodellen. Of een batterij bij je omvormer past, hangt af van het type: sommige hebben een eigen omvormer, andere sluit je aan op de bestaande.

Waarom is noodstroom geen vanzelfsprekendheid? Volgens Enexis is voor noodstroom vaak een back-upbox en een aanpassing in de meterkast nodig. Dat is installatiewerk en geen stekkerwerk. De Consumentengids schrijft daarnaast dat ook een plug-and-play-batterij bij een stroomstoring moet uitschakelen en dat maar een paar stekkermodellen een stopcontact hebben dat je bij uitval nog kunt gebruiken. Heeft een stekkermodel wel een noodstroomfunctie, stel dan dezelfde vraag als bij een vaste batterij: welke apparaten of stopcontacten blijven bij uitval onder spanning? Laat je dat in de handleiding aanwijzen. Hoe lang je huishouden op noodstroom draait, hangt volgens Milieu Centraal af van hoe vol de batterij is op dat moment en welke apparaten je erop aansluit.

Bij de omvormer zit een tweede verschil. Sommige thuisaccu's hebben een geïntegreerde omvormer, andere sluit je aan op de omvormer die al bij je zonnepanelen hangt. Dan moeten batterij en omvormer met elkaar kunnen praten, en de Consumentenbond adviseert daarvoor een deskundige installateur in te schakelen. Een stekkerbatterij laadt met zonnestroom via het stopcontact zelf. Je hoeft je omvormer daarvoor dus niet aan te sluiten of te vervangen, en dat is een reëel voordeel als je omvormer nog nieuw is.

Dan de verhuizing. Een stekkerbatterij kun je uit het stopcontact halen en meenemen, mits je hem op de nieuwe plek weer volgens dezelfde regels aansluit. Een vaste batterij zit aan de installatie vast: meenemen betekent laten loskoppelen en op de nieuwe plek opnieuw laten aansluiten. Ook de registratie speelt mee. Netbeheer Nederland beschrijft dat wie in Nederland een thuisbatterij laat installeren, technische gegevens moet registreren op energieleveren.nl. RVO noemt daarvoor een grens: batterijsystemen van 0,8 kilowatt of meer moeten worden geregistreerd. Kijk dus naar het vermogen van jouw model. Twijfel je, vraag het de leverancier. Check bij een verhuizing ook je verzekering, want de brandweer adviseert altijd te kijken of er aanvullende voorwaarden gelden.

Een stekkerbatterij past bij een bescheiden overschot, een geschikte groep in de meterkast en de wens om zelf aan te sluiten en flexibel te blijven. Een vaste thuisbatterij past bij een groter overschot, noodstroomwensen, een omvormer die toch wordt aangepast en huishoudens die de aansluiting liever aan een installateur overlaten.

Begin bij je eigen verbruik en niet bij het aanbod. Volgens Milieu Centraal gebruik je gemiddeld ongeveer 30 procent van de stroom die je zonnepanelen opwekken zelf, de rest gaat naar het net. Een thuisbatterij moet je avond- en nachtverbruik kunnen dekken, en dat meet je met een P1-meter in je meterkast. Kies niet te groot, adviseert Milieu Centraal, en veel systemen zijn modulair, dus uitbreiden kan later. Dat pleit voor een klein begin, en daar past een stekkerbatterij bij. Verwacht je juist veel opslag, bijvoorbeeld door een warmtepomp of elektrische auto, dan biedt een vast systeem meer ruimte om mee te groeien.

Het volgende rekenvoorbeeld laat zien hoe sterk de grootte van de batterij doorwerkt. De opbrengst van 10 panelen op een gemiddelde junidag (15 kWh) komt van Milieu Centraal. De rest zijn aannames voor dit voorbeeld: je gebruikt overdag 3 kWh direct zelf, je vergelijkt een kleine batterij van 2 kWh met een gemiddelde van 6 kWh (allebei uit het bereik dat Milieu Centraal noemt) en we rekenen zonder laad- en ontlaadverlies. Dat laatste maakt de uitkomst iets te gunstig.

Wat betekent dit voor de keuze? Een kleine batterij vangt een klein deel van een zomers overschot, maar kost ook minder moeite om aan te sluiten. Een grotere vangt meer, maar Milieu Centraal wijst erop dat zelfs een gemiddelde batterij in de zomer te klein is om al je overschot op te slaan, en dat je in de winter te weinig opwekt om hem te vullen. Zit je zonder zonnepanelen, dan kunnen volgens Milieu Centraal sommige grotere batterijen met een dynamisch energiecontract handelen op de stroommarkt. Dat komt aan bod in ons artikel over een stekkerbatterij zonder zonnepanelen. Wil je weten wat een batterij voor jouw situatie kan betekenen? Doe de gratis check.

Kijk eerst welke apparaten aan de groep van het stopcontact hangen, of er een aparte groep vrij is of kan worden bijgeplaatst, en of er een droge, goed geventileerde plek is buiten vluchtroutes. Controleer daarna je omvormer, je verzekering en de registratie. Die antwoorden wijzen vaak al naar stekker of vast.

Blijkt bij deze controle dat je meterkast al vol zit, of weet je niet welke apparaten waar aan hangen? Dan is een installateur de logische eerste stap, ook als je uiteindelijk voor een stekker kiest. Een stekker maakt de aansluiting eenvoudig, maar niet de beoordeling van je groep. Op welke punten je verder moet letten bij aanschaf, staat in onze koopgids voor een stekkerbatterij.

Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling op 1 januari 2027. Daarna verreken je teruggeleverde stroom niet meer met wat je afneemt, maar krijg je een vergoeding van je energieleverancier. Voor stekker en vaste batterij werkt dat in dezelfde richting: zelf gebruiken wordt belangrijker.

De Rijksoverheid noemt als een van de redenen dat het kabinet huishoudens wil stimuleren zelf opgewekte stroom te gebruiken in plaats van terug te leveren. Over stroom die je zelf opwekt en direct gebruikt, betaal je volgens de Rijksoverheid geen belastingen en ook geen kosten aan je leverancier. Een batterij is één manier om meer van je eigen stroom later zelf te gebruiken: Milieu Centraal beschrijft dat je daardoor minder stroom hoeft te kopen. Dat geldt voor beide typen, dus het einde van salderen bepaalt niet welk type beter is. Het verschil zit in hoeveel overschot je batterij kan opvangen, zoals het rekenvoorbeeld hierboven laat zien.

Nuchter blijven hoort erbij. Milieu Centraal schrijft dat je een thuisbatterij op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient met de besparing op je stroomrekening, en noemt stekkerbatterijen net als vaste batterijen nu geen aanrader. Als alternatief noemt Milieu Centraal om meer eigen zonnestroom direct te gebruiken, bijvoorbeeld door je wasmachine en vaatwasser aan te zetten als de zon schijnt. Reken daarom eerst en koop dan pas. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over de terugverdientijd van een stekkerbatterij, en de andere kant van de keuze staat in de vergelijking met gewoon terugleveren.