Wat is een stekkerbatterij en hoe werkt het?

Een stekkerbatterij slaat stroom op op momenten dat je die over hebt en levert hem terug aan je woning op momenten dat je meer verbruikt dan er binnenkomt. De batterij zit met een stekker in het stopcontact en heeft een omvormer aan boord die stroom tussen de batterij en het lichtnet omzet. Zo werkt elke thuisbatterij, alleen is de aansluiting hier eenvoudiger.

Het principe is hetzelfde als bij grotere systemen. Wek je meer zonnestroom op dan je op dat moment gebruikt, dan gaat dat overschot in de batterij in plaats van naar het net. Verbruik je stroom terwijl je panelen niets opleveren, dan komt die stroom eerst uit de batterij en pas daarna uit het net. Zo is het beschreven bij Milieu Centraal voor thuisbatterijen in het algemeen. Het verschil zit in de plek waar het apparaat aan je huis hangt: bij een stekkerbatterij is dat een stopcontact.

Heb je een dynamisch contract, dan komt er een tweede werking bij: de batterij kan ook laden op momenten dat stroom goedkoop is en leveren op momenten dat hij duur is. Hoe dat uitpakt voor huishoudens zonder panelen lees je op stekkerbatterij zonder zonnepanelen.

Een stekkerbatterij moet weten hoeveel stroom je woning op dat moment van het net haalt of eraan levert. Die informatie kan uit de slimme meter komen. Die heeft een P1-poort waar je zelf een apparaat op aansluit. Met die meting kan de batterij laden bij een overschot en leveren bij verbruik, zonder dat jij iets hoeft te schakelen.

De P1-poort is een stekkeraansluiting op de slimme meter die je zelf mag gebruiken. Volgens Netbeheer Nederland kunnen consumenten daarmee hun verbruik gratis realtime uitlezen, met een simpel stekkertje en een bijpassend apparaat. Een stekkerbatterij of de aparte meter die erbij hoort, kan die gegevens gebruiken als stuursignaal. Milieu Centraal noemt de P1-meter ook als hulpmiddel om je avond- en nachtverbruik te meten, en dat cijfer heb je nodig om te bepalen hoe groot een batterij moet zijn.

Niet elk model regelt dit op dezelfde manier. Sommige gebruiken de P1-poort, andere hebben een eigen meetopstelling. Kijk daarom vóór aankoop in de specificaties hoe het model bepaalt wanneer hij moet laden en leveren, en of hij bij jouw meter past. Een slimme meter is bovendien nodig voor een dynamisch contract. In stekkerbatterij kopen: waar let je op staan de specificaties die er echt toe doen.

Kilowattuur (kWh) is de capaciteit: hoeveel stroom de batterij kan opslaan. Watt (W) is het vermogen: hoeveel stroom de batterij op één moment kan opnemen of leveren. Capaciteit bepaalt hoe lang de batterij kan doorgaan, vermogen bepaalt hoe zwaar het verbruik mag zijn dat hij dekt. Je hebt beide nodig om te weten wat hij in jouw huis doet.

Thuisbatterijen lopen sterk uiteen in grootte. Volgens Milieu Centraal slaat een kleine thuisaccu 2 kWh op en een grote ongeveer 20 kWh. Hoeveel kWh een stekkerbatterij heeft, verschilt per model. De fabrikant noemt zowel de capaciteit als het maximale vermogen. Let er ook op of het om de totale of de bruikbare capaciteit gaat, want die twee kunnen verschillen.

Rekenvoorbeeld met aangenomen waarden, geen product: stel dat een batterij 2 kWh bruikbare capaciteit heeft. Hoe lang hij een verbruik kan dekken, volgt uit capaciteit gedeeld door vermogen. In onderstaande tabel gaan we ervan uit dat de batterij dat vermogen ook echt kan leveren en dat er geen verlies optreedt. In de praktijk gaat er altijd wat verloren, dus het is een bovengrens.

Wat je hieruit haalt: een grotere capaciteit met een laag vermogen dekt lange, rustige verbruiksblokken, een hoog vermogen met kleine capaciteit dekt kort en zwaar verbruik. De juiste maat hangt dus af van wanneer jij stroom verbruikt. Meet je avondverbruik en reken door wat het oplevert. Dat werk je uit in stekkerbatterij terugverdientijd.

Fysiek wel, dat is precies het idee. Toch is een gewoon stopcontact geen vrijbrief. De batterij voedt de groep vanuit een tweede kant, wat de bedrading kan overbelasten. Daarom gelden er aandachtspunten voor de groep, de plek en het gebruik. Zie een stekkerbatterij dus niet als een gewoon huishoudapparaat, ook al lijkt de aansluiting daarop.

Bij een stekkerbatterij kan stroom op één groep van twee kanten komen: vanuit het elektriciteitsnet en vanuit de batterij. Milieu Centraal legt uit dat de bedrading dan te heet kan worden, met overbelasting en zelfs brand als mogelijk gevolg. Vakmensen volgen de NEN 1010-norm en steken een batterij om die reden niet zomaar in een stopcontact.

De brandweer geeft praktische adviezen. Sluit een plug-and-play thuisbatterij aan op een aparte groep die alleen door die batterij wordt gebruikt. Zet hem op de begane grond in een droge, goed geventileerde ruimte, nooit in of bij een vluchtweg zoals de gang of onder de trap, en hang een rookmelder in de ruimte. Ga er verder niet van uit dat een stekkerbatterij je woning bij een stroomstoring van stroom voorziet. Dat is een aparte eigenschap die een model expliciet moet vermelden.

Registreren, verzekeren en de juiste plek staan uitgebreid beschreven op stekkerbatterij veiligheid. Lees dat voordat je iets bestelt.

Een stekkerbatterij kan met zonnepanelen helpen om meer van je eigen stroom zelf te gebruiken. Dat wordt relevanter omdat het salderen stopt per 1 januari 2027. Of het ook financieel loont, hangt af van je verbruik, de capaciteit en de aanschafprijs. Reken dat dus eerst door.

Met salderen strepen je opgewekte en verbruikte stroom tegen elkaar weg. De Rijksoverheid schrijft dat mensen die elektriciteit opwekken dat vanaf 1 januari 2027 niet meer mogen verrekenen met de stroom die zij gebruiken. Voor alle stroom die je teruglevert, krijg je wel een vergoeding van je energieleverancier. Leveranciers rekenen vaak ook kosten voor het terugleveren. Vergoeding en kosten verschillen dus per contract, en dat verschil bepaalt mede wat een kWh die je zelf gebruikt waard is.

Zonder salderen krijgt zelf gebruikte stroom meer gewicht. Elke kWh die je zelf gebruikt, hoef je niet in te kopen en niet terug te leveren. Een batterij verschuift dat gebruik van de middag naar de avond. De vraag of opslaan beter is dan gewoon terugleveren, werk je uit in stekkerbatterij vs terugleveren. Doe je liever een snelle indicatie voor jouw huis, ga dan naar de gratis stekkerbatterij check.

Wees nuchter over de grenzen. Milieu Centraal rekent voor dat op een gemiddelde zomerdag in juni 10 panelen 15 kWh opwekken terwijl een thuisaccu van 6 kWh maar een deel kan opslaan, en dat je met een thuisbatterij niet zelfvoorzienend wordt. Ook merkt Milieu Centraal op dat een thuisbatterij vooral geld kost. Een stekkerbatterij is dus een hulpmiddel om je eigen opbrengst beter te benutten, geen oplossing voor de hele stroomrekening.

Een stekkerbatterij past bij huishoudens met zonnepanelen die overdag veel overhouden en 's avonds veel verbruiken, en bij huishoudens met een dynamisch contract. Minder geschikt is hij als je weinig overschot hebt, als je verbruik vooral overdag ligt, of als je stopcontact niet op een eigen groep kan draaien.

Twijfel je tussen deze aanpak en een vast geïnstalleerde batterij? Lees dan stekkerbatterij vs thuisbatterij. Heb je geen panelen, dan werkt het alleen met een contract waarvan de prijs schommelt. Dat vind je op stekkerbatterij zonder zonnepanelen. Weet je nog niet zeker waar je staat? De vier vragen van de gratis check geven je een eerste indicatie.

Wees ook hier nuchter. Milieu Centraal noemt een thuisbatterij een optie als je onafhankelijker van het net wilt zijn en je zelfverbruik wilt verhogen, maar ook een leuke, dure gadget. Een batterij die vaak niet vol raakt of niet leeg gaat, doet minder dan op papier.

Het grootste voordeel van een stekkerbatterij is de eenvoud: je steekt hem zelf in het stopcontact en gebruikt zonnestroom later op de dag. De nadelen zijn de aansluiting op een bestaande groep, een beperkte capaciteit ten opzichte van een zonnige dag en de kosten. Onderstaande tabel zet de afwegingen naast elkaar.

Wat een batterij kost en waarom prijzen zo uiteenlopen, staat op stekkerbatterij kosten. Het bevat een methode om de prijs per kWh te vergelijken, zonder actuele bedragen te noemen.

Elke vervolgvraag heeft een eigen pagina: terugverdientijd, kosten, veiligheid, gebruik zonder panelen en waar je bij het kopen op let. Twee vergelijkingen zetten de stekkerbatterij naast een vast geïnstalleerde thuisbatterij en naast gewoon terugleveren. Hieronder staat in welke volgorde je ze het best leest.

Begin met veiligheid, omdat de aansluiting bepaalt of het bij jouw woning kan. Reken daarna met kosten en terugverdientijd. Kijk voor je koopt naar waar je op let en, als je geen panelen hebt, naar gebruik zonder zonnepanelen. Vergelijk tot slot met een vaste thuisbatterij en met gewoon terugleveren, of start direct de gratis check.